Milletlerarası Özel Hukukta Zarar Görenin Doğrudan Dava Hakkı

Sorumluluk sigortalarında doğrudan dava hakkı, zarar gören, sigortalı ve sigortacı arasındaki üçlü ilişkiden kaynaklanmakta ve bu ilişkilerin haksız fiil ile sigorta sözleşmesi olmak üzere iki boyutu bulunmaktadır. Bu ilişkiler kapsamında bir yabancılık unsuru bulunması halinde doğrudan dava hakkına uygulanacak hukuk konusu 5718 sayılı MÖHUK kapsamına girecektir. MÖHUK m. 34/4'e göre doğrudan dava hakkının mevcudiyetine haksız fiil statüsü veya sigorta sözleşmesi statüsü alternatif olarak uygulanır. Bir başka deyişle zarar görenin lehine olan statü uygulama alanı bulur.

Bu çalışmada öncelikle m. 34/4'ün hukuki niteliği ve ne şekilde uygulanacağına ilişkin meseleler inceleme konusu yapılmıştır. Maddenin kapsamına yalnızca doğrudan dava hakkının mevcudiyetine uygulanacak hukuk konusu girdiğinden, doğrudan davada esasa uygulanacak hukuk ayrıca ele alınmıştır. Son olarak, zarar görenin sigortacıya doğrudan dava açmak istemesi halinde Türk mahkemelerinin ne zaman milletlerarası yetkiyi haiz olacağı incelenmiştir.

Bu inceleme, MÖHUK m. 40 ve m. 46 ilişkisi bağlamında m. 46'nın uygulanabilirliği, m. 40 atfıyla HMK m. 16'nın uygulanabilirliği ve sigorta sözleşmesinde yer alan tahkim veya yetki klozlarının Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi başlıkları altında yapılmıştır.