AİHM İçtihadı Çerçevesinde Yaşam Hakkı ve Kötü Muamele Yasağında İspat Rejimi

İhlalin belli sonuçlara bağlandığı tüm sistemler gibi AİHS sisteminde de deliller ve ispat, yargılama sürecinin esaslı unsurlarındandır. AİHM, yaşam hakkı (md. 2) ve kötü muamele yasağına (md. 3) ilişkin vakalarda ortak bir ispat standardı ve ispat yükünün paylaşımına dair bir ilke ortaya koymuştur. Ancak bu genel prensipler, AİHS md.2 ve md.3'ü gündeme getiren geniş vaka yelpazesindeki ispat sorunlarına tümüyle çözüm getirmez. Bu sebeple AİHM, özellikle de Devlet ve birey arasındaki delil ve ispat asimetrisinden kaynaklanan problemlere yanıt olarak çeşitli ispat araç ve mekanizmaları ortaya koymuştur.

Bu eser, AİHS organlarınca geliştirilen bu temel ispat rejimi ve onu destekleyen mekanizmaları, AİHS md.2 ve md.3'ten doğan farklı yükümlülük tipolojileri bağlamında incelemektedir. Bu inceleme kapsamında AİHM'ce benimsenen ispat rejiminin gözaltında kötü muamele, zorla kaybetme, kitlesel ve sistematik ihlaller, sınırdışı ve iade, çevresel meseleler gibi spesifik bazı vaka kategorilerinde karşılaşılan ispat problemlerine yanıt verip vermediği tartışılmakta; içtihat ışığında AİHM'nin ispat pratiğinin kuvvetli yönleri ve taşıdığı potansiyelin yanı sıra, zayıf noktaları ve tutarsızlıkları da teşhis edilmektedir.