İşçinin Rekabet Yasağı

İşçinin rekabet yasağı, işverenin haklı menfaatlerinin korunabilmesi amacıyla işçinin çalışma, sözleşme ve teşebbüs özgürlüklerinin sınırlandırılması gerektirmektedir. Söz konusu sınırlandırmanın işçinin ekonomik geleceğini tehlikeye atmaması, bir başka deyişle anayasal güvence altındaki ekonomik özgürlüklerinin özünü zedelememesi şarttır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun rekabet yasağına ilişkin hükümlerinin temel amacı, işçinin ekonomik özgürlükleri ile işverenin korunmaya değer menfaatleri arasında hakkaniyete uygun bir denge kurmaktır. Ancak bu kavramların çerçevesi yeterli açıklıkta çizilmediği sürece, öngörülecek her türlü hukuki düzenleme ve yargı uygulaması söz konusu hassas dengeyi sağlamakta yetersiz kalmaktadır.

Bu kitapta, belirtilen problem alanından hareketle; Kanun'un rekabet yasağına ilişkin hükümlerinin uygulamada yarattığı belirsizlikler, görevli mahkeme tartışmaları, cezai şartta karşılıklılık çıkmazı ve yasağın sınırlarının tespitindeki muğlaklıklar incelenmiştir. İşverenin haklı menfaati kavramının "entelektüel sermaye" temelinde somutlaştırılmasının ardından, mevzuat ve güncel içtihatlar karşılaştırmalı hukuk metoduyla tahlil edilmiş; rekabet yasağı taahhüdünün hizmet sözleşmesine sıkı sıkıya bağlı fer'i bir hukuki işlem olduğu tespit edilmiştir. Bu tespitler doğrultusunda, yasağın sınırlandırılmasında soyut hakkaniyet denetimi yerine "teknik ömür", "ikame süresi" ve "coğrafi/ürün pazarı" gibi objektif ölçütlerin kullanılması önerilmektedir. Ayrıca, işçinin ekonomik geleceğini güvence altına almak adına zorunlu bekleme tazminatının yasağın geçerliliği için yasal bir şart haline getirilmesi ve fahiş cezai şart indirimlerinde somut göstergelere dayalı bir tavan-taban formülünün uygulanması gerektiği saptanmıştır. Son olarak, bu uyuşmazlıkların mutlak surette iş mahkemelerinde görülmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.